Sections

Porada dotycząca projektowania systemów nawadniania: Wzory rozmieszczenia zraszaczy

Po zebraniu danych dotyczących lokalizacji i wybraniu komponentów nawadniających, które spełniają wymagania dotyczące nawadniania i cele projektu, prawdopodobnie dysponujesz informacjami potrzebnymi do rozpoczęcia rozmieszczania zraszaczy na planie. Jednym z powodów, dla których należy dokonać starannego doboru zraszaczy, jest możliwość ich dokładnego nakreślenia na planie z zachowaniem odpowiedniego rozstawu w celu zapewnienia efektywnego działania systemu, a tym samym oszczędności wody i uniknięcia potencjalnej dodatkowej konserwacji. 

Następnym krokiem jest wybór wzoru rozmieszczenia zraszaczy. Istnieją trzy główne wzorce i warianty pozwalające na dostosowanie tych wzorów do szczególnych sytuacji. Informacje o lokalizacji zazwyczaj narzucają, który wzór rozstawu zapewnia kąty pokrycia pasujące do obszarów obsadzonych roślinami.

Wzór kwadratowy
Wzór kwadratowy, o równych odległościach między czterema lokalizacjami zraszaczy, jest używany do nawadniania obszarów, które same są kwadratowe lub mają granice ustawione względem siebie pod kątem 90° i które ograniczają projekt do tego wzoru. Mimo że wzór kwadratowy jest najmniej efektywny pod względem właściwego pokrycia, jeśli nie zastosuje się go z uwagą, w obszarach zamkniętych często wykluczone jest użycie innych wzorów. 

Nieefektywność pokrycia w przypadku rozmieszczenia kwadratowego spowodowane jest odległością przekątnej między zraszaczami. Kiedy zraszacze są rozmieszczone tak, by strumień każdego z nich sięgał miejsca sięgania kolejnego, na planie kwadratu, odległość pomiędzy strumieniami w przeciwległych narożnikach wzoru przekracza 70% długości odstępu. 

image 60

Te 70% długości przekątnej w przypadku wzoru kwadratu może powodować powstawanie na środku słabego punktu. Wiatr może nieznacznie oddalić słaby punkt od centrum, a letnie upały powiększyć jego obszar, jeśli w danym miejscu takie warunki klimatyczne są powszechne. 

Aby zminimalizować skutki działania wiatru w przypadku użycia wzoru kwadratowego, zaleca się stosowanie mniejszych odstępów (co wymaga większej liczby zraszaczy), w zależności od nasilenia warunków wietrznych. W przypadku słabego wiatru lub braku wiatru wykres przedstawia zalecenie zachowania 55% odstępu. W przypadku projektów w strefach z bardziej intensywnym wiatrem odstępy powinny zostać odpowiednio zmniejszone, jak wskazano poniżej.

Maksymalne prędkości Spacings
0–3 mph (0–5 km/h) 55% of diameter
4–7 mph (6–11 km/h) 50% of diameter
8–12 mph (13–19 km/h) 45% of diameter

 

Wzór trójkątny

Wzór trójkątny zazwyczaj stosuje się tam, gdzie obszar, który ma być nawadniany, ma granice nieregularne, otwarte — co może powodować nadmierne zraszanie, lub niewymagające zraszaczy częściowych. Wzór trójkąta równobocznego, w którym zraszacze są rozmieszczone w równych odległościach od siebie, ma pewne zalety w porównaniu z rozstawem na planie kwadratu.

W przypadku wzoru trójkątnego nie dochodzi do powstawania słabego punktu, który mógłby stanowić problem w rozstawie na planie kwadratu, ponieważ rzędy zraszaczy są przesunięte w stosunku do rzędów sąsiednich. W większości przypadków przy rozstawie na planie trójkąta zraszacze mogą być rozmieszczone w większych odstępach od siebie niż przy wzorze kwadratowym.

Dzięki dodatkowej odległości między zraszaczami projekt wymaga często wykorzystania mniejszej liczby zraszaczy. Mniejsza liczba zraszaczy w terenie oznacza mniejsze koszty sprzętu i krótszy czas instalacji.

image 61

Wymiary wzoru rozmieszczenia są często oznaczone literami S i L. S oznacza odstęp między zraszaczami, a L — odstęp między rzędami zraszaczy lub ciągami. W układzie na planie trójkąta równobocznego odległość L (wysokość trójkąta) jest równa odległości między zraszaczami (S) × 0,866. 

Jeśli duże zraszacze rotacyjne na polu golfowym rozmieści się w odległości 25 m (80 stóp) od siebie w układzie na planie trójkąta równobocznego, odległość między rzędami zraszaczy będzie wynosić 25 m (80 stóp) × 0,866 = 21,65 m (69,28 stopy). 

image 62

Jak widać, nie powstają w tym przypadku nierównomierne odległości, takie jak przekątna w rozstawie kwadratowym. Z tego względu zalecenia dotyczące odstępów dla wzoru na planie trójkąta równobocznego w przypadku warunków wietrznych są nieco mniej restrykcyjne.

Wzór ten pozwala na uzyskanie większych odległości między zraszaczami, od zachowania 60% odstępu po zmniejszenie odległości między strumieniami zraszaczy na obszarach wietrznych.

W przypadku lokalizacji z wiatrem należy stosować następujące odstępy:

Maksymalne prędkości Spacings
0–3 mph (0–5 km/h) 60% of diameter
4–7 mph (6–11 km/h) 55% of diameter
8–12 mph (13–19 km/h) 60% of diameter

Wzór prostokątny
Wzór prostokątny pozwala zwalczać skutki wietrznych warunków atmosferycznych i można go dopasować do obszarów o określonych prostych granicach i narożnikach. Zmniejszając odstępy w poprzek wiatru i zwiększając długość wzoru z wiatrem, projektant może utrzymać odpowiednie pokrycie zraszaczy.

W każdym z wymienionych na wykresie przypadków długość wzoru utrzymana jest na poziomie 60% odstępu, podczas gdy odległość w poprzek wiatru jest zmniejszana w celu przeciwdziałania skutkom rosnących prędkości.

W przypadku lokalizacji z wiatrem należy stosować następujące odstępy:

Maksymalne prędkości Spacings
0–3 mph (0–5 km/h)

L = 60% średnicy
S = 50% średnicy

4–7 mph (6–11 km/h)

L = 60% średnicy
S = 45% średnicy

8–12 mph (13–19 km/h)

L = 60% średnicy
S = 40% średnicy

 

Warianty
Na obszarze jednego projektu w celu dostosowania go do specjalnych warunków można wykorzystywać kombinacje różnych wymienionych powyżej wzorów. Na przykład jeśli projektant układa zraszacze na obszarze trawnika, na którym występuje drzewo czy rząd krzewów, w celu dostosowania planu do przeszkód może wykorzystać rozstaw niesymetryczny. 

image 64
 
Dzięki zmodyfikowaniu wzoru na planie kwadratu lub prostokąta w stronę kształtu lekko nachylonego równoległoboku lub trójkąta można zachować stopień pokrycia nawadnianiem, nawet jeśli wzór nie pasuje do reszty powierzchni. Po ustawieniu zraszaczy w taki sposób, aby otaczały obszar przeszkód lub przez niego przechodziły, projektant może powrócić od wzoru niesymetrycznego do pierwotnego wzoru rozmieszczenia.

Wzór zmienny, umożliwiający dostosowanie projektu do zakrzywionej granicy, pozwala na stopniową zmianę z rozstawu na planie kwadratu lub prostokąta na wzór równoległoboku, a następnie trójkąta i, w razie potrzeby, powrót do pierwotnego rozmieszczenia. Przesuwając wzór z zachowaniem wymogów dotyczących odstępów wzdłuż krawędzi łuku, projektant unika łączenia zraszaczy na łukach wewnętrznych i rozciągania odstępów na łukach zewnętrznych.

Dobrym przykładem zastosowania metody zmiennego rozmieszczenia jest rozmieszczenie zraszaczy często stosowane w polu zewnętrznym boiska baseballowego. Projektant może zacząć od rozmieszczenia według schematu prostokątnego za trzecią bazą, następnie, poruszając się po zewnętrznej krzywej obszaru linii bazowych pozbawionego murawy, stopniowo przechodzić przez schemat równoległoboczny, aż do trójkątnego za drugą bazą, a następnie ponownie wykonać przejście między tymi kształtami tak, aby za pierwszą bazą znów uzyskać schemat prostokątny. Taka zmiana rozmieszczenia zraszaczy będzie kontynuowana, aż do zraszaczy sektorowych umieszczonych wzdłuż ogrodzenia zewnętrznego pola.

image 63

Wskazówka ta została zaczerpnięta z podręcznika projektowania systemów nawadniających Rain Bird, w którym znajdują się ćwiczenia pomagające w bardziej dogłębnym zapoznaniu się z tematem.
 

 

 

 

Column Content